Rambler's Top100

 

   
Китабхана
Гарднереллйоз
Щерпес
Щонорейа
Кандидоз
Кондилома
Контаэиоз моллцюск
Лимфогранулйома
Микоплазмоз
Педикулйоз
AIDS
Сифилис
Трихомоноз
Уреаплазмоз
Готур
Хламидиоз
Ситомегаловирус
Информасиjа
Клиникаларын цнванлары

Сифилис

Ики ъцр сифилис вар: анаданэялмя сифилис вя газанылмыш сифилис.

Сифилис - инсан организминин бцтцн орган вя тохумаларыны зядяляйян, мцалиъя олунмайан хястялярдя узун илляр давам едян антропноз хроники инфексион хястяликдир. Биринъи аффект, дяридя вя селикли гишаларда икинъи сяпки, сонрадан мцхтялиф орган вя системляри зядялямякля характеризя олунур.


Тюрядичиси

Treponema ъинсинин Spirochaetaceae аилясиндян олан щярякяти спиралвари Treponema микроорганизми. Романовски-Гимза цсулу иля микроорганизм сольун-чящрайы рянэля рянэлянир. Ян чох 3 антиэен юйрянилиб: кардиолипин, груп вя спесифик антиэенляр. 35°С температурда ъидди анаероб шяраитдя бюйряк вя бейин тохумасы олан мцщитдя бюйцйцр. Ням ифразатларда 4 сутка, ъясяддя 2 сутка йашайыр, 60°С гядяр гыздыранда 10-20 дягигя ярзиндя, 100°С -дя ися дярщал мящв олур. Етил спирти, 0,3-0,5%хлорид туршусу,1-2% фенол мящлулунун тясириня щяссасдыр.


Тюрядиъилярин резервуары вя мянбяи: хястя адам
Тюрядиъинин ютцрцлмя механизми: контактла; ютцрцлмя йолу - ъинси. Гейри-ъинси йолла да йолухма олур: хястялик ифразатлары иля (тцпцръяк, тохум, ган, ваэинал вя с. ифразатлар) чирклянян ев яшйалары, тибб алятляри вя с. яшйалардан истифадя етдикдя. Щамилялийин икинъи йарысында тюрядиъи вертикал ютцрцля (анадан дюля) биляр.


Хястялийя тябии тутулма нисбятян йцксяк дейил: хястя иля контактда оланларын 30%-я йахыны хястялянир. HIV-инфексийа инсанын сифилися гаршы тябии мцгавимятини азалдыр. Хястялийя бир нечя дяфя тутулмаг олар.
Ясас епидемиоложи яламятляри: хястялийин ярази цзря йайылмасы ади щалдыр. Хястялянмя даща актив сексуал щяйат йашында олан (20-35 йаш) шящяр сакинляри арасында даща эениш йайылыр. Кишиляр гадынлара нисбятян даща тез хястялянирляр. Фащишялик, щомосексуализм, тясадцфи ъинси ялагяляр, сосиал-игтисади вязиййятин аьырлыьы сифилисин йайылмасына шяраит йарадыр.

Клиника


Ясас клиник яламятляри: Газанылмыш сифилисин ашаьыдакы дюврляри олур: инкубасийа, биринъи, икинъи, цчцнъц.
Инкубасийа дюврц, йяни хястялийя йолухмадан биригъи клиник яламят йаранана гядяр олан мцддят орта щесабла 3-4 щяфтя тяшкил едир.
Сифилисин биринъи дюврц адятян контактдан 3-6 щяфтя сонра инфексийа кечян йердя аьрысыз дцйцн ямяля эялмяси иля башланыр. Дцйцн тядриъян сыхлашыр вя йара формасына кечир. Тямиз дибли, сых вя йухары галхан уълара малик аьрысыз йара-шанкр ямяля эялир. Шанкрын юлчцляри орта щесабла 10-15 мм олур. Шанкр ян чох хариъи эениталийа сащясиндя, надир щалларда додаьын гырмызы щяшийясиндя, бадамъыг вязляриндя йараныр. Бязян чохлу олур, лакин нязяря чарпмыр. Ейни заманда ятраф лимфатик дцйцнляр бюйцйцр. Онлар сых, щярякятли, аьрысыз олур, иринлямир. Шанкр хцсуси терапийасыз 3-6 щяфтядян сонра кечир, юзцндян сонра ися назик юлэцлянмиш чапыг йери галыр.


Сифилисин икинъи дюврц биринъи шанкрдан 6-8 щяфтя сонра башланыр. Клиники олараг грипяохшар вязиййятя бянзяйир, бядян температурун галхмасы, баш аьрысы, язэинлик, анорексийа, арыгламаг, миалэийа, боьаз аьрысы, артралэийа вя баш лимфаденит мцшащидя олунур. Дяридя дяйишиклик яввялъя бядяндя вя яллярдя йаранан еритематоз лякя сяпкиляри шяклиндя олур. Сяпки инкишаф едир, цмуми характер дашыйыр, гашынма иля мцшайият олунмур, мис рянэини алыр, хцсусиля ялин ичиндя вя айаьын алтында даща нязяря чарпан олур.

Сяпки яввялъя лякя-дцйцнъцк (лякя вя дцйцн сифилядляр) характери дашыйыр, тцклц фолликуллары зядяляйир вя айры-айры йерлярдя тцкляри тюкцр. Щям дя пустула (кичик иринликляр) формалашыр (пустулйоз сифилид). Дяйишиликляр овал, азаъыг галхмыш ерозийалар шяклиндя селикли гишаларда йарана биляр. Бу ерозийалар боз иринъиклярля юртцлцр вя гызармыш зона иля ящатялянир. Сифилисин икинъи дюврцндя дяридя олан дяйишикляр бюйцк инфексийа тящлцкяси йарадан мянбядир. Икинъи сифилис щям дя бир чох орган вя системляри зядяляйир. Бу менингит, гепатит, гломерулонефрит, бурсит вя периостит вя с. хястяликлярин нятиъяси олараг лабораторийа эюстяриъиляри гануни шякилдя позулур.


Сифилисин цчцнъц дюврц 5-10 илдян сонра башлайыр, йашлыларда тядриъян инкишаф едян илтищаб просесидир. Просес истянилян органда инкишаф едя биляр. Хястялийин бу мярщяляси дцйцнлярин (гумма) формалашмасы вя цряк-дамар позулмасынын инкишафы, бюйряк, гара вя аь ъийярлярдя вя с. органларда олан хястяликлярин кяскинляшмяси иля ифадя олунур. Ян чоху ися аорта вя цряк зядялянир.

Хястялийин артяг илкин мярщялясиндя сифилитик менингит, менингоенсефалит инкишаф едя биляр, бейин тязйиги галха биляр, там йахуд гисмян паралиъля нятиъялянян инсулт вя с. баш веря биляр.


Анаданэялмя сифилис

Бу сифилисдя сольун трепонема дюлцн организминя ъифт васитясиля кечир. Щярдян дюлцн сифилиси щамилялийин 6-7 айлыьында онун мящви иля нятиъялянир йахуд вахтындан яввял саламат доьулур. Ушаг вахтында, лакин хястялийин клиник яламятляри йахуд эизли инфексийа иля доьула биляр.

Анаданэялмя сифилисин яламятляри адятян доьушдан дярщал сонра йох, биринъи цч ай ярзиндя ямяля эялир.
Еркян анаданэялмя сифилисдя дяри, сцмцк вя гыьырдагларын, дишлярин, дахили органларын зядялянмяси мцшащидя олунур. Лякин артыг илк вахтлардан хястя ушаьын хариъи эюрцнцшцндя вя юзцнц апармасында мцяййян хцсусиййятляр олур.


"Классик" щалларда ушаг "балаъа гоъайа" охшайыр. Беля ушаг бюйцк башлы вя арыг бядяня малик дистрофик олур, дяриси боз, торпаг рянэиндя олур. О наращат олур, сябябсиз гышгырыр, пис инкишаф едир, мядя-баьырсаг позьунтуларынын йохлуьуна бахмайараг чякиси чох аз артыр. Биринъи эцн вя щяфтяляр онун ялляринин ичиндя вя айагларынын алтында тцнд гырмызы щашийяли габаръыглар (сифилис габаръыглары) ямяля эяля биляр. Габаръыьын ичяриси яввялъя шяффаф олур, сонра ися иринляшир вя гатланыр, сонда гуруйуб габыг баьлайыр.

Аьыз ятрафы вя алын дярисинин бязи йерляри бяркийир, пар-лаглашыр, тцнд гырмызы рянэ алыр, ушаг гышгыранда йахуд ямяндя чатлайыр вя аьызын уъларында она перпендикулйар чапыг галыр. Чох вахт бядяндя, йанда ял вя айагларда лякя вя дцйцнляр ямяля эялир. Бун-лар сцртцнян йерлярдя вя тябии бцкцмлярдя (гырышма йерляриндя) йашайыр, йара щалына кечир. Биринъи щяфтялярдя "сифилис зюкями" йараныр, бурун кечидляри кяскин дярялыр, тяняффцс чятинляшир, щяр ямиздирмядян яввял ушаьын бурну тямизлянмяся, демяк олар ки, ямяк мцмкцн олмур.


Даща аьыр щалларда няинки бурунун селикли гишасында, щям дя бурун аракясмясинин гыьырдаг вя сцмцк щиссясиндя йаралар ямяля эяля биляр. Бу заман аракясмя позулур вя бурунун формасы дяйишир ("йящярвари", "кцт", "кечи" бурунлар).


Ушаьын дахили органларын зядялянмяси щяля ана бятниндя башлайыр. Гара ъийяр сыхлашыр, бяркляшир, юлчцляри бюйцйцр, нятиъядя сирроз инкишаф едя биляр. Далаг да бюйцйцр (сыхлашыр).

Аьыр пневмонийа да мцмкцндцр ки, бунун нятиъясиндя ушаг йа доьулана гядяр, йа да доьуландан сонра тезликля юлцр. Бюйряк вя башга органлар аз щалларда зядялянир. Анаданэялмя сифилисдя сцмцкляр дяйишилмиш олур. Ял вя айаг паралиъ вурмуш кими щярякятсиз узанмыш олур, чцнки азаъыг щярякят деформасийа олунмуш сцмцклярин йерини дяйишир ки, бу да чох кяскин аьрылырла кечир. Сцмцкляр араланан йерлярдя сцмцк сыныьынын бцтцн яламятляри олур: шишмя, аьры вя с.


Бу сыныглар онлары изащ едян мцялляфин адыны дашыйыр: йаланчы паралич Парро. Мяркязи синир системиндя дя ъидди дяйишиликляр эедя биляр. Гида гябул едилмясиндян асылы олмайараг ушаьын "сябябсиз гышгырмасы" сифилис менинэитинин яламятляриндян биридир. Адятян изсиз кечян гыъ олма тутмалары башлайа биляр ки, бундан сонра чяпэюзлцлцк вя ял-айаьын йарымпараличи, бейиндахили тязйиги йцксялдян вя башын щяъминин бюйцмясиня эятирян бейинин вод-йанкасы (щидросефалийа) гала биляр.

Диагностика


Лабораторийа диагностикасы ясасян сероложи реаксийалара ясасланыр. Ян е'тибарлы ИФА (ИФА реаксийасындыа Ig M антиъисмлярин тя'йин олунмасы шанкрын ямяля эялмясиня гядяр мцмкцндцр), РИБТ, РИФ-дир. Липоид вя трепонем антиэенлярля Вассерман реаксийасы вя галыг реаксийаларла бирэя хястялийин башланмасындан 3 щяфтя кечмиш вахтдан сонра мцсбят олур.
Сифилисин мцалиъяси анъаг диагноз гойуландан в бу диагнозун лабораторийа тядгигаты иля тясдигиндян сонра апарылыр.

Мцалиъя

Ясас мцалиъя нювц антибактериал терапийадыр. Сольун трепонемайа ян чох тя'сир едян пенисилин групуна аид олан антибиотиклярдир (пенисилин, бисилин 1,3,5 вя с.). Цчцнъц сифилисдя мцалиъя цчцн бийохинол да ишлянир. Мцалиъя анъаг щякимин нязаряти алтында апарылмалыдыр. Юзцнцмцалиъя цсулу иля сифилиси мцалиъя етмяк тящлцкялидир, чцнки саьалма анъаг лабораторийа цсулу иля тяйин олуна биляр.


Сифилисин профилактикасы

Биринъи вя икинъи сифилис йцксяк контаэиоз (ъинси ялагя заманы хястялянмяк тящлцкясинин чох бюйцк олмасы) хястяликдир. Яэяр инсан юз хястялийини билирся, о мцтляг юз партнйоруну хябярдар етмялидир. Яэяр сизин партнйора "цмидиниз" йохдурса презервативдян истифадя един. Сифилисля хястя олан гадынлара ушаьын доьуш йоллары иля контактда олмамасы цчцн кесарев кясийи едилмяси мяслящят олунур.


Хястялик кечирянлярин диспансер мцшащидяси

Сифилисля хястялянянляр мцалиъядян сонра 2 илдян 5 иля гядяр (хястялийин мярщялясиндян асылы олараг) диспансер мцшащидяси алтында олурлар. Бу мцддятдя хястяляр щяр 3-6 айда бир дяфя клиники-лабораторийа нязаряти цчцн йохланылмалыдыр. Хястя мцалиъянин комплекс критери-йасына ясасян учотдан чыхарылыр. Мцалиъянин кейфиййяти клиники-рентэеноложи тядгигат, ганын вя онурьа бецин майесинин сероложи вя ситобиохимик тядгигатынын нятиъясиня эюря гиймятляндирилир.

 

 

 

 

 

 

 

Bakililar.az Top Sites
Rambler's Top100
 
   

 

The Internet Access and Training Programm is funded by the Bureau of Educational and Cultural Affairs of the U.S Department of State and administered by International Research & Exchanges Board.

 

Webmaster
Виртуал Щяким (с), 2001. Азярбайъан Тябиб Тялябяляр Ассосиасийасы
"AzerMSA"